ΣΤΟΥΣ ΑΙΜΑΤΙΝΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ (‘α μέρος)

02/03/2018 15:06Views:

 

Του Πρωτοπρεσβύτερου Γεράσιμου Ζαμπέλη

 

Κάθε ιερό προσκύνημα σε αλησμόνητα μέρη Ρωμαίϊκης ακτινοβολίας και συχνότητας είναι μια δυναμική, ενεργός, ζώσα συνάντηση με την ιστορία. Αποτελεί αποκάλυψη της ιστορίας. Είναι ένα ιερό συναπάντημα μνήμης και διδαχής περασμένων μεγαλείων μέσα από την αναψηλάφηση των οποίων γονατίζεις με θαυμασμό  και σιωπάς πονεμένα. Η μνήμη αδυνατεί να ψηλαφίσει  και ψηλαφώντας να προσεγγίσει το μυστήριο της καρδιάς τους. Αποδέχεται όμως την ακρίβεια της αλήθειας τους και υποτάσσεται στην γονιμοποιό τους δύναμη. Μια δύναμη ελπίδας και ελευθερίας, που πασίχαρη αναδύεται μέσα από ποταμούς αιμάτων   και όμβρους δακρύων. Προσπερνάει την ομιχλώδη επιφάνεια του χρόνου. Ανατρέπει την αναβλητικότητα και το αδιέξοδο. Μεταβάλλεται σε ισχυρή πνοή ζωής που συγκλονίζοντας διαχέεται κατάσαρκα στο ιερό σώμα της Εθνικής μας ιστορίας, της Ρωμαίϊκης  μεγαλωσύνης. Γίνεται διαρκές παρόν, για να γράφει μέσα από το χτες το αγχωμένο  και έμπονο σήμερα.

 Ο ταπεινός  βηματισμός μας θα κινηθεί  προς την πανέμορφη και θαλασσοστεφάνωτη περιοχή του μαρτυρικού μας Πόντου. Μιας ιστορικής Ρωμαίϊκης περιοχής όπου και σήμερα ακόμη, ύστερα από εκατό περίπου χρόνια χαλασμού και συμφοράς, το Ρωμαίϊκο αντέχει να υπάρχει μυστικά αντιστεκόμενο. Μέσα από τα φρικώδη χαλάσματα, τις ερειπωμένες και εμφανώς αποϊεροποιημένες Εκκλησίες, τους ελάχιστα εναπομείναντες στενούς δρόμους, τα παλαιά αρχοντικά, που έγιναν μουσεία και ο ιερός χώρος που τόσον αποκαλυπτικά, διασώζεται στο ιστορικό Πανορθόδοξο μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά.

Ο Πόντος- Τραπεζούντα; Σελεύκεια; Τρίγλια, μεταλλαγμένος σήμερα, καθώς τον εννοεί και τον θέλει ο κατακτητής, παραμένει ο εκφραστής των διακαίων του γένους. Από τους ελάχιστους που μιλούν Ρωμαίϊκα και σέβονται το παρελθόν κ.λ.π.

Ένα ουσιαστικό βύθισμα στην ιστορία του, όπως προσκυνηματικά του προσπερνάς, θα σε υποχρεώσει  να σεβαστείς  την Ρωμαίϊκη αρχοντιά και μεγαλωσύνη του, είτε το επιζητείς, είτε το θέλεις θα διαπλεύσεις νοερά τον αφρισμένο ωκεανό της μαρτυρικής του ιστορίας και αν  είσαι εξοπλισμένος με το σωσίβιο της ταπεινής Ορθόδοξης βιωτής θα διαισθανθείς το ρίγος της διπολικής του πρόκλησης να διαπερνά ελπιδοφόρα, σαν ηλεκτρικό ρεύμα, την ύπαρξή σου.  Η πρόκληση αυτή, που αποτελεί και τον αδιαπραγμάτευτο αξιακό του κώδικα, συνυπάρχει στις ιερές και χαριτογόνες λέξεις: Έλληνισμός και Ορθοδοξία. Δηλαδή ρωμιοσύνη.

Αυτές, όπως ο ταπεινός πυρήνας της ελιάς, διασφαλίζουν  στο αθέατο και μυστικό τους βάθος την ιστορία της Ρωμιοσύνης σε κείνα τα πονεμένα και αξιοσημείωτα χαρακώματα. Προβάλλουν εναργέστατα τις στάσεις και αντιστάσεις, τους αγώνες και τις αγωνίες, τις ταλαιπωρίες, τα βάσανα, τις περιπέτειες, τις επιτυχίες και αποτυχίες, τις δημιουργικές πνευματικές συνθέσεις και τις έντονα διακριτικές πολιτισμικές δράσεις. Προβάλλουν την Ρωμιοσύνη σαν μια ακκένωτη ιστορική  μήτρα, η οποία κυοφόρησε και κυοφορεί τον πολιτισμό, που εξανθρωπίζει και ταυτόχρονα διασώζει. Τον πολιτισμό της ευπρέπειας, της δράσης και του μεγαλείου. Τον πολιτισμό της θυσίας και της αυταπάρνησης.

   Μα πάνω και πέρα από όλα αποκαλύπτουν το χέρι της αγάπης του Θεού, το οποίο διαφαίνεται πέρα από την σκιερότητα και την σκοτοδίνη των ιστορικών καταιγίδων, ευλογώντας, αγιάζοντας και διασώζοντας τον ευλογημένο λαό Του.  Και αναδεικνύοντας ισχυρούς αγωνιστές, μάρτυρες και αγίους.

Πλήθος αγίων- μάρτυρες, οσίους- κατέχει στα εσώτερα των  καρδιών του ο Πόντος και ευρύτερα η περιοχή της Μ. Ασίας.

Ναι! διάσπαρτη είναι η ευρύτερη περιοχή με λείψανα Αγίων. Μάρτυρες, όσιοι, ιεράρχες ακτινοβολούν με την σιωπηρή της παρουσία και λαμπρύνουν το ιερό Πάνθεο της ιστορίας αυτού του τόπου. Ενώ την ίδια στιγμή δημιουργούν «νυσταγμόν ελπίδος»  και  «αυξάνουν» τις δυνατότητες ελευθερίας στον πολυτραυματία άνθρωπο. Είναι οι εκφραστικοί κήρυκες των δραματικών γεγονότων, που ύφαναν το ιερό στιμονι του μαρτυρίου και της μαρτυρίας των Αγίων.

Τα ιερά και χαριτόβρυτα λείψανα, τα μαρτυρικά σώματα του πλήθους των μαρτύρων και των Αγίων, που στολίζουν την ιστορία εκείνων των περιοχών αποτελούν αδαμάντινες διδαχές αντιστάσεων και θωράκισης στον «πάντα ευκολόπιστο  και πάντα προδωμένο» άνθρωπο. Μένει, εξάλλου, έκθαμβος ο μελετητής της ιστορίας από τον θαυμάσιο όγκο, από το απέραντο πλήθος των Αγίων, που γέννησε και έθρεψε τούτος ο τόπος. Είναι ακόμη ιδιαίτερα εκπληκτικό το γεγονός της σύνθεσης τους πλήθους των μαρτύρων, που παρουσιάζει η περιοχή. Μάρτυρες προερχόμενοι από την εποχή των διωγμών. Μάρτυρες που αναδύθηκαν μέσα από την κοχλάζουσα  αντίσταση των τελευταίων αιώνων. Όλοι τους- μάρτυρες και Άγιοι διέθεταν τα πνευματικά εκείνα εφόδια με την δύναμη ή την δυναμική των οποίων κατέκτησαν την αγάπη του Θεού και  διαύτης αιωνιότητα. Και άγγιξαν  διδακτικά τις έντρομες καρδιές των ανθρώπων.

Ένας λαός, ατόφια ελληνικός, γνήσια  Ρωμαίϊκος, βίωσε διαχρονικά και συγκλονιστικά, το μαρτύριο της  εν Χριστώ Ελπίδος και ελευθερίας τροφοδοτώντας το γένος με την παρουσία μαρτύρων, οσίων και Αγίων. Θαυμάζουμε, λοιπόν, σήμερα το χαριτόβρυτο αυτό σύνολο και γονυκλυνείς επιζητούμε την συνεχή προστασία της.

Η ιστορία του μαρτυρικού Πόντου σήμερα, εποχή εκρηκτικών συγχύσεων και αδιεξόδων, διδάσκει. Γονιμοποιεί τις όποιες δυνάμεις αντίστασης στην παραχάραξη, την αποιεροποίηση και την φθορά των συνειδήσεων, για να μπορεί αυτή η ιστορία με τις συγκλονιστικές δημιουργικές μας αναπνοές και τις λειτουργικές συνθέσεις να οριοθετεί την ζωή και να υποδεικνύει διασωστικά την πορεία προς «το άγιο, το αληθινό και το ωραίο». Έτσι όμως ο μεγαλουργός Πόντος, μέσα από τον θρυμματισμό των ερειπίων του και το άφθαρτο της αθέατα  ζώσας μεγαλωσύνης του παραμένει πλοηγός και διδάχος.

   Υποκλινόμενοι, λοιπόν, κάτω από το Σταυροφόρο πνευματικό  του μεγαλείο, αποδεχόμενοι, την μαρτυρική σύνθεση της δακρύβρεχτης και πολυσήμαντης ιστορίας  του, σεβόμενοι απόλυτα τις πολύμορφες θυσίες όλων των Ποντίων, που έγιναν λίπασμα ζωής της ιστορίας του γένους και θαυμάζοντες τις πολύμορφες  αγωνιστικές τους περιπέτειες, υποτασσόμαστε ταπεινά και προσευχητικά στο έκθαμβο μυστήριο της σιωπώσας διδαχής  σου. Σιωπούμε και συνεχίζουμε την οδοιπορία μέσα σε δαιδαλώδεις και υφαιστειογενείς ιστορικούς χώρους του παρελθόντος.

Ταπεινά ένθερμοι και ένθερμα αγωνιστικοί διαβαταρέοι στις δακρύβρεχτες και εμπονόπληκτες περιοχές της αλησμόνητης Ρωμαίϊκης γης της Μικράς Ασίας ιχνηλατούμε προσεχτικά την ιστορία τους. Με το αδάμαστο και αχτύπητο σε θυελώδεις εκρήξεις  ιστιοφόρο της μνήμης διαπλέουμε το γαλάζιο  υδάτινο ατλάζι του Αιγαίου και του αιματόβρεχτου Εύξεινου Πόντου για να βρεθούμε κατ’ ενώπιον του μυστικού και του μυστηριώδους Ελληνορθόδοξου μεγαλείου. Αντικρύζουμε την ομορφιά του. Γευόμαστε  την δημιουργό πολιτιστική του πνοή. Γονατίζουμε καρδιακά και ασπαζόμαστε το διαχρονικό παραδοσιακό του τοπίο. Μιλάμε με την ζωντανή του ιστορία και πιστεύουμε πως μας ακούει.

Η Μ.Ασία, γη έμπονης και  δοκρυρούσας ελπίδας, στενάζοντας, διδάσκει, διδάσκοντας, μιλάει, μιλώντας, σιωπά και ταυτόχρονα αποφλοιώνει το γκρίζο του μυστηρίου και διαλαλεί το μυστήριο της μαρτυρίας της. Το μυστήριο μιας σιωπής, που διασπά το σύθαμπο της πονεμένης ζωής  των αδούλωτων και αχτύπητων της ηλιοθώρητης αυτής γης ανθίζοντας και καρποφορώντας διαχρονικά.

Ο Βηματισμός σου σε τούτη την δοκιμασμένη περιοχή συχνά σκοντάφτει πάνω σε ερείπια Ελληνικών πόλεων, που έτσι ρηγμένα- σκορπισμένα καθώς είναι ανασαίνουν, διαφημίζουν με τις επιγραφές, που κατάσαρκα τα σκεπάζουν, τον Ελληνισμό και την Ρωμιοσύνη. Τυλιγμένα τα πολύτιμα αυτά κομμάτια με τον θρύλο του χτες, που έρχεται να μπολιάσει το άγονο σήμερα, σε υποχρεώνουν για αναδιπλώσεις ιστορικού προβληματισμού. Σε οδηγούν σε αναγκαστική επιστροφή στο πολιτιστικό χτες. Και σου προτείνουν βηματισμούς πνευματικής ζωής.

Από την Βορεινή της πλευρά, την  αιμοστάζουσα γη του Πόντου μέχρι την πνευματέμορφη Καισάρεια, που στην ιερή της μήτρα κυοφορήθηκαν υπάρξεις, όπως ο M.Βασίλειος, ο Άγιος Γρηγόριος ο Νύσης και πολλοί άλλοι Πατέρες, μάρτυρες, Όσιοι και Ομολογητές, το Ιερό Προκόπη, που θύλασε καρτερικά τον Άγιο Ιωάννη τον Ρώσο, μέχρι την Ατάλεια, την Σμύρνη, τα ιστορικά Μοίρα της Λυκίας, γη του Αγίου Νικολάου, την Έφεσσο και την Πέργαμο, την Τροία και το μαρτυρικό Αϊβαλί, όλοι τόποι- πυρήνες άκαμποι μιας ζωντανής Ρωμιοσύνης.

Όλος αυτός ο χώρος μέσα στην ασίγαστη δημιουργική του διαδρομή και προέλαση αποτελεί το αμυντικό χαράκωμα πάνω στο οποίο χτυπούν και συντρίβονται τα ανιστόρητα ιδεολογήματα, οι εθνικά αζύμωτες συνειδήσεις,  το ερπηστριογόνο συνοθύλευμα αγονάτιστων, μονόχνωτων και μηδενιστικών ιδεών προερχόμενων από ηθικά αδύναμους και πνευματικά αλλοτριωμένους ανθρώπους, που εύκολα προδίδουν τον απλό εαυτό τους, όταν μιλούν και χαρακτηρίζουν το εθνικό – το Ρωμαίϊκο – δράμα απλό «συνωστισμό». Ενώ την ίδια στιγμή θέλουν, δέχονται και ανέχονται να χαρακτηρίζονται «συνέλληνες».

  Η Μ.Ασία επιμένει να μιλάει με την αδάμαστη σιωπή της. Μιλάει ακόμη με την γλώσσα των ιστορικών της, που σκυμμένοι ώρες και μέρες σε πολύμορφες βιβλιοθήκες μελέτησαν, ακτινογράφησαν, παρουσίασαν τον ανθισμένο καρπό των έμπονων εργασιών τους για να γίνονται – να είναι – σήμερα ιεροί προβολείς της αμάραντης  ιστορίας της Ρωμιοσύνης.

Έτσι με την ιερή σμίλη της ιστορικής ακρίβειας σμιλεύοντας υπομονετικά τον χρόνο και προσεγγγίζοντας τον απροσέγγιστα του χαριτόβρυτου χώρου του Πόντου και της Μικράς Ασίας  αισθάνεσαι πασίχαρα πως βρίσκεσαι  κατ’ ενώπιον του εκθαμβωτικού μεγαλείου ενός αγέραστα και ασίγαστα ανθοβολούντος  κόσμων.

Ο οποίος λαμπρύνει με το αδάμαστο μεγαλείο του  το χθες και το σήμερα, ανοίγοντας δρόμους διασωστικούς για το άγνωστο αύριο.

Οι ακτινοβόλες αναπνοές αυτού του κόσμου, συντονίζονται ή διαχέονται, σταθερά και ασυναγώνιστα, σε   πολυσήμαντες μορφές διακλαδώσεως. Που αβίαστα συνθέτουν  το ασυμβίβαστο ηρωικό τους έπος. Η μία είναι η μαρτυρική του σύνθεση και η άλλη είναι η διαμαρτυρική του υπόσταση. Και οι δύο είναι αιμάτινης πνοής. Και οι δύο στέκονται μέσα στο γοργοκύλισμα των αιώνων διδάσκοντες εκείνους που γνήσια και αληθινά, προσεγγίζουν φυλλομετρώντας την ιστορία. Ιστορία δυνατή αίματος και πνεύματος.

Η μαρτυρική του σύνθεση θαυμάζεται στην ροή των γεγονότων. Η ιστορία είναι αδιάψευστος κήρυκας τούτης της αλήθειας….

Η διαμαρτυρική  του υπόσταση προσεγγίζεται με την λειτουργική δυναμική της αθώρητης και σιωπηρής  υψικάμινου, η οποία ονομάζεται  μυστική και άνευ όρων και ορίων αποδοχή των γενομένων και μυστικός θαυμασμός. Θαυμασμός  αληθινός, ειλικρινής, ολοκάθαρος, που αγγίζει την περιούσια καρδιά της Ρωμιοσύνης.

Μέσα από τις αιωνόβιες και στήρευτες πηγές της ιστορίας και της παράδοσης εκείνων των αμυντικών πνευματικών χαρακωμάτων ανεξάντλητο  διαχέεται το ρεύμα της αμάραντης  ζωής. Προχωρώντας διαποτίζει  τα ευαίσθητα κοινωνικά  σώματα, τα ενδυναμώνει και τους παρέχει τα απόλυτα ισχυρά ανθεκτικά εχέγγυα της δημιουργικής ελπίδος και της ελπιδοφόρου ανάσας. Έτσι ανασαίνοντας, ανασταίνει καρδιές και συνειδήσεις. Ανασταίνοντας, διασώζει την χρονική τους διάρκεια και την διασωστική τους ενότητα. Καταργεί  τις αποστάσεις του χρόνου και εκμηδενίζει  την όποια ιδιοτέλεια  των προσώπων.  Απορρυθμίζει  την εφιαλτική παγερότητα του ατομισμού και διασώζει την ακεραιότητα του προσώπου από τις φθοροποιά περίεργες και περίεργα λημικές- ληστρικές επιδρομές των άφιλων και των ενόχων.

Σήμερα οι κοινωνίες αιμορραγούν αξιακά και οι κοινότητες των ανθρώπων έχουν υποστεί  – πνευματικό – ηθικό δαλτωνισμό, γι αυτό δεν είναι σε θέση, δε μπορούν να ψηλαφίσουν  ολοκληρωμένοι  το παρελθόν και μέσα  έστω  από τις επικίνδυνες καταπακτές της ιστορίας να αντιληφθούν τα γενόμενα. Η ιστορία  διδάσκει  αθόρυβα και καθιστά  τον καθένα μας υπεύθυνο  απέναντι στην δραματουργία του παρελθόντος και  το έμφλογο ζύμωμα του παρόντος. Οι καρδιές, οι δουλεμένες στο ιερό αμόνι  των συνειδήσεων, σημαδεύουν τότε την ιστορία. Και εκείνες που αποκαλυπτικά  βιώνουν το ανίερο ρίγος της άρνησης στην ιστορική αλήθεια και πεισματικά την παραχαράσουν και εκείνες είναι καθαρόαιμοι γνώστες αυτής της μεγαλουργού αλήθειας.

 

Μιας αλήθειας – μοναδικής και μοναχικής – της ιστορικής, που έγινε θρύλος και πέρασε, ζωντανή και ζωτική, στις καρδιές.  Αυτής  της αλήθειας, που έγινε  σπινθηρισμός και κρατεί αναμμένο το καντήλι της ιστορίας, για να οριοθετεί επακριβώς τα λεγόμενα και να επισφραγίζει διαχρονικά τα γενόμενα. Και  ταυτόχρονα με αλάνθαστο  και ολάνθιστο βλέμμα να θεάται, επιβεβαιώνοντας την τραγωδία.

Η γη της Μικράς Ασίας, της αιμάτινα μαρτυρικής και έμφλογα πολιτιστικά διαμαρτυρικής αυτής γης, μέσα από το σιωπηλό δράμα και τον ασίγαστο βρυχυθμό του θανάτου, διδάσκει. Η ιστορία του χαλασμού, του διχασμού και του σπαραξικά θρήνου ανασαίνει στον ρυθμό της Ρωμηοσύνης το μυστικό και μυστηριακό της θρόϊσμα, που, βαδίζοντας αποκαλύπτει την δημιουργική προέλαση των δυνάμεων της ελευθερίας και της ελπίδος και σήμερα, εποχή των βέβυλων  θέσεων, των ανίερων αντιθέσεων και των βάρβαρων προθέσεων, διαμηνύει  στις αδιάφορες, τις αλλοτριωμένες και υποταγμένες στον οδοστρωτήρα της λήθης συνειδήσεις, τη μοναδική και αδιαμφισβήτητη αλήθεια του μαρτυρικού χτες και του διαμαρτυρικού σήμερα. Εδώ λειτουργεί το μυστήριο του ασύγκριτα ισχυρού εθνικού ανθίσματος. Ακούγεται ο μαρτυρικός βηματισμός του γένους μέσα στο ιστορικόπληκτο παρελθόν. Και διδάσκει του διδάσκοντες και τους υποταγμένους.

Ο βηματισμός σου, άτακτος αλλά πάντα συνειδητός , είτε το επιζητείς , είτε όχι , συχνά  σκοντάφτει πάνω στους ογκόλιθους της ιστορικής ανακρίβειας, που αγγίζουν τα όρια του ψεύδους γκόλιθους της ιστορικής ανακρίβειας που αγγίζουν τα όρια  του ψεύδους. Ενώ κατανοείς την αλλοίωση της, εκφραστικής κατά τα άλλα, ιστορικής αλήθειας. Βλέπεις και ψηλαφείς την φθορά των συνειδήσεων εκείνων, που έφτασαν  εδώ και πάτησαν  πεισματικά τούτα τα ιερά χώματα.

Σ’ ολόκληρη την ρημαγμένη σήμερα Μ.Ασία , τον δαφνοστεφανωμένο Πόντο και τις κρυσταλοκορφές του όρους Σουμελά αισθάνεσαι να βηματίζει η ιστορία μας. Το δείχνουν τα εναπομείναντα αρχοντικά, μ’ όση φθορά και αν  δέχθηκαν από τους ατίθασους και στυγνούς κατακτητές. Το αποκαλύπτουν οι Βυζαντινές Εκκλησίες , άλλες μουσεία και άλλες γυμναστήρια, με εγκληματικά αλλοιωμένη και φτηνά αποϊεροποιημένη την μορφή τους. Θα μας τα φανερώσει  μέσα σε ένα κύκλο δακρύων, οδύνης και άμεσης αποδοχής, ο τραγικός μάρτυρας που, ζώντας  μέσα στο ολόφλογο μυστήριο της ιστορίας, αποδέχεται την τραγωδία και επιβεβαιώνει το εθνικό μαρτύριο.

Και αυτός  ακόμη ο λεγόμενος  σύγχρονος  πολιτισμός, με την όποια επιβολή του και την άμερτη  κακοποίησή του, αντέχει  να ανασαίνει  σε τούτο τον μαρτυρικό χώρο και να διαμηνύει  το έκπαγλο χτες και το  αδυσώπητο, χρεωκοπημένο  πολιτιστικά σήμερα. Το χτες των οριακών και την μετρημένων  ανθρώπων και το σήμερα των ανήσυχων, ανίσχυρων και των αλλοφρόνων.

Παρατηρήθηκε εύστοχα από Μικρασιάτη  και κυρίως  Σμηρναιογράφο λόγιο πως με την Μικρασιατική  καταστροφή  «ένας γνήσιος κι αγνός Ελληνισμός, εκεί στην πέραν  του Αιγαίου όχθη, που πρώτος  πίστεψε  στη Θρησκεία του  Ιησού, εξωντωνόταν»  (Ριζάρειος  Εκκλ. Σχολή, Πανηγυρικός Τόμος επί τη 125ετηρίδι 1844,  1969 – Αθήναι 1969: Χρ.Σολομωνίδη, Πολεμός  και Θεός, σελ. 488).

Οι ακριβείς ιστορικές καταγραφές, μαρτυρίες έμπονης ευθύνης, μιλούν ευθύβολα για την τραγωδία του νεώτερου Ελληνισμού εκεί  στα ιερά υψίπεδα  της πονεμένης Ρωμιοσύνης της Μικράς Ασίας, του Πόντου  και της Θράκης 1.500.000 ανέρχονται οι Έλληνες που δέχθηκαν  ασφυκτικά την αφόρητη πίεση του ξεριζωμού 500.000 οι Ρωμιοί που θανατώθηκαν  κι εξαφανίσθηκαν ή σύρθηκαν  στα σκλαβοπάζαρα της ανατολής. Δύο χιλιάδες πεντακόσιες Εκκλησίες παραδόθηκαν στην λεηλασία και τις αδήφαγες  φλόγες 3800 σχολεία λεηλατήθηκαν για να μετατραπούν  σε τζαμιά, αποθήκες και σταύλους. Έντρομος ο γνωστός τότε κόσμος λάβαινε γνώση της μεγάλης εκείνης τραγωδίας,  η οποία κορυφώθηκε  στο ανείπωτο  κρεούργημα του Χρυσοστόμου Σμύρνης, αρκετών  ιεραρχών και εκατοντάδων  άλλων κληρικών. Είναι δε γνωστό πως από το σύνολο των 450 κληρικών της επαρχίας της Σμύρνης 347 βρήκαν οικτρό θάνατο. Από τους υπάρχοντες  τότε Ιεράρχες, εκτός από τον Σμύρνης Χρυσόστομο μαρτύρησαν ο Μοσχονησίων Αμβρόσιος, τον οποίο πετάλωσαν , ο Ικονίου Προκόπιος, τον οποίο έσφαξαν, ο Αρχιερατικός Επίτροπος Μπουτζά Αρχοντικάκης τον οποίο σούβλισαν, ο Ιεροδιάκονος του Ι. ναού της Αγίας Άννας Κορδελιού τον οποίο  έκαψαν ζωντανό και ο ιερέας Μελέτιος, εφημέριος  του Ι. ναού Ευαγγελιστρίας, τον οποίο σταύρωσαν σ΄ ένα πεύκο.

Μακρύς στ΄αλήθεια ο κατάλογος  των μαρτύρων κληρικών και λαϊκών, που αντιστάθησαν στο απαίσιο κροτάλισμα της Τούρκικης θηριωδίας. «Το μίσος των Τούρκων, εξεδηλούτο και μετά τον θάνατον των Χριστιανών, των οποίων τα πτώσματα δεν ενταφιάζοντο, όπως γενίσει βορά των ορνέων και των κυνών» (Τα ντοκουμέντα της φρίκης, τετράδια ιστορίας. Σελ.15).

Θα αναφέρουμε ελάχιστα ακόμη ονόματα μαρτύρων κληρικών, οι οποίοι με την θυσία τους, συνεχιστές της μακραίωνης ιστορίας των κληρικών μας «για του Χριστού την πίστη την Αγία και της πατρίδος την ελευθερία», κοσμούν το πάνθεον της αιμάτινης Ελληνορθόδοξης ιστορίας.

 Ο Αρχιμανδρίτης  Διονύσιος Χαρβαλιάς, Αρχιερατικός Επίτροπος Σιβρισαρίου, ο Αρχιμανδρίτης Άνθιμος  Τσακιράκης, Αρχιερατικός Επίτροπος Μαγνησίας , ο Αρχιμανδρίτης Θεόφιλος Πετουμάνος, Αρχιερατικός Επίτροπος Θείρων, ο Ιεροδιάκονος Κων/νος Βρεκούσης, οι ιερείς του Αγίου Βουκόλου Σμύρνης, του Κουκλουτζά, του Κορδελιού του Δραγάτς και άλλων περιοχών της Μικρασιατικής γης. Ακόμη να αναφέρουμε: τον  πατέρα  Εμμανουήλ, εφημέριο Τζιμόβαση, τον Οικονόμο Μιχαήλ Κυριακόπουλο, τον Αρχιμ. Πλάτωνα Αϊβαζίδη πρωτοσύγκελο της Αμάσειας, τον οποίο  έδεσαν στην ουρά αλόγου και τον έσυραν στους δρόμους της πόλεως με στόχο τον εξευτελισμό και τον θάνατο. Ο Αρχιμ. Ιωάννης Ευστρατίου, καθηγητής  της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης,  κατεσφάγη μαζί  με το Πρωτοσύγγελο Διονύσιο, τον Μητροπολίτη Μοσχονησίων  Αμβρόσιο και 22 ιερείς. Τον Αρχιμ. Αθανάσιο Νικολόπουλο, προϊστάμενο της ενορίας Κάτω συνοικίας τον πετάλωσαν στα πόδια και το στήθος.

Και ακόμη! Αρχιμ. Μακάριος, προϊστάμενος της Αγίας Φωτεινής Σμύρνης, Οικονόμος Νικόλαος, προϊστάμενος Αγίου Γεωργίου Σμύρνης, Πρωτοσύγκελος Ιωάσαφ, Νικόλαος Δόβελος, εφημέριος Αγίου Γεωργίου Σμύρνης, Οικονόμος Γεώργιος Ιατρίδης, εφημέριος Μερακνλή Σμύρνης, Οικονόμος Θεόδωρος  Σακελλαρίδης, εφήμεριος Αζαρίον, Ιεροδιάκονος Γρηγόριος Κανελόπουλος, Ιεροδιάκονος Μελέτιος Γεωργούλης, Αρχιμ. Παρθένιος, εφημέριος  Νεκροταφείου Σμύρνης.

Συνεχίζεται…