01-01-2008 - ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟΝ Δ. ΣΟΛΔΑΤΟ ΓΙΑ ΤΟ «ΚΑΦΕ ΡΕΤΡΟ»
Χθες Παρασκευή 28 Δεκεμβρίου 2007 και ώρα 18:00 o συμπατριώτης μας Δημήτρης Σολδάτος τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το βραβείο ποίησης «Λάμπρος Πορφύρας», που συνοδεύεται από το χρηματικό έπαθλο των 5000 ευρώ, για το βιβλίο του «ΚΑΦΕ ΡΕΤΡΟ» (εκδόσεις Ηλία Κοντογεώργη) κατά την Πανηγυρική Συνεδρία που πραγματοποιήθηκε στην Μεγάλη Αίθουσα Τελετών του Πανεπιστημίου Αθηνών (οδός Πανεπιστημίου 30). Πρόκειται για την ύψιστη τιμή από το κορυφαίο πνευματικό ίδρυμα της χώρας. Οπωσδήποτε είναι η μεγαλύτερη δικαίωση μιας χρόνιας προσπάθειας του Δημήτρη Σολδάτου, είτε μέσα από την στήλη «το Ποίημα της Εβδομάδας» που έγραφε στην εφημερίδα μας είτε με την δημιουργία του «ΚΑΦΕ ΡΕΤΡΟ».

Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει ποιήματα, με στοιχεία λαογραφίας και παράδοσης, αλλά και με πλήθος υπαρξιακών και οντολογικών αναζητήσεων, γραμμένα σε έμμετρους ομοιοκατάληκτους στίχους με δωρική λιτότητα, συνοδευόμενα από αντίστοιχες φωτογραφίες. Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου υπάρχουν διασκευασμένα ποιήματα κορυφαίων μορφών της παγκόσμιας ποίησης (Άννα Αχμάτοβα, Αρθούρος Ρεμπώ κ.α.).

Πριν από ένα περίπου χρόνο, ένας άλλος τακτικός μας συνεργάτης, ο π. Γεράσιμος Ζαμπέλης, βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το έργο του που αφορά την ακριβή ιστορική αποτύπωση της Ιστορίας της Εκκλησίας της Λευκάδας. Φέτος, ήταν η σειρά ενός άλλου συνεργάτη μας, του Δημήτρη του Σολδάτου να βραβευτεί από το κορυφαίο πνευματικό ίδρυμα της χώρας, την Ακαδημία Αθηνών!

Πριν ένα χρόνο τέτοια εποχή, παρουσιάσαμε το βιβλίο στην αίθουσα εκδηλώσεων του δήμου Λευκαδίων. Εκεί λέχθησαν αρκετά για το βιβλίο τα οποία θεωρώ ότι αξίζει να τα ξαναδούμε. Όσο για την εκδήλωση της βράβευσης, θ’ αναφερθούμε σε επόμενο φύλλο μας αφού δεν ήταν δυνατό χρονικά να προλάβουμε την παρούσα έκδοση.



Η παρουσίαση του «Καφέ Ρετρό» στις 16/12/2006
Το Σάββατο 16 Δεκεμβρίου 2006 στις 6:00 το απόγευμα πραγματοποιήθηκε στο Πολιτιστικό Κέντρο του δήμου Λευκάδας η παρουσίαση του βιβλίου του Δημήτρη Ε. Σολδάτου ΚΑΦΕ ΡΕΤΡΟ. Σε μια πολύ οικεία και ζεστή ατμόσφαιρα διαβάστηκαν κείμενα του βιβλίου και απαγγέλθηκαν ποιήματα από την αισθαντική φωνή της ηθοποιού κυρίας Φωτεινής Χαραλαμπίδου. Την εκδήλωση προλόγισε ο εκδότης Ηλίας Κοντογεώργης, ο οποίος αναφέρθηκε στην μέχρι τώρα πορεία της εφημερίδας καθώς και στο ΚΑΦΕ ΡΕΤΡΟ, που είναι μια έκδοση δική του. Ανέφερε χαρακτηριστικά: «Ξέραμε πως το βιβλίο αυτό δεν θα ήταν μια κερδοφόρα εκδοτική κίνηση», αφήνοντας να εννοηθεί πώς το κέρδος δεν μεταφράζεται πάντοτε σε χρήμα. Ύστερα, σ’ ένα χειμαρρώδη λόγο ο Δημήτρης Σολδάτος (παραθέτουμε αποσπάσματα) είπε:
?Δεν είμαστε ποιητές σημαίνει φεύγουμε
Σημαίνει εγκαταλείπουμε τον αγώνα
Παρατάμε την ζωή στους ανίδεους
Τις γυναίκες στα φιλιά του ανέμου
Και στην σκόνη του καιρού
Σημαίνει πως φοβόμαστε
Η ζωή μας έγινε ξένη
Κι ο θάνατος βραχνάς.

Το ποίημα αυτό, που ανήκει σ’ έναν σπουδαίο ποιητή, τον Γιώργο Σαραντάρη, ο οποίος πέθανε πολύ νέος στο Αλβανικό μέτωπο, είχα πάντα ως απάντηση κάθε φορά που έκανα στον εαυτό μου την ερώτηση «γιατί γράφω».


Ο τίτλος του ποιητή ήταν κάποτε ζηλευτός.
Θεωρούνταν κάτι σαν αγγελιοφόρος των θεών σ’ αυτόν τον κόσμο.
Στην εποχή μας, με τον εκφυλισμό των πάντων, η λέξη ποιητής κατάντησε συνώνυμη του «ψώνιου». Και δυστυχώς η αλήθεια δεν απέχει πολύ. Όπως το σύγχρονο σύνθημα προτρέπει: «Κάντο κι εσύ!

Εύκολα και χωρίς κόπο», έτσι και στην ποίηση διάφοροι ανιστόρητοι και τυχάρπαστοι παρύσφρησαν και δημιούργησαν ανοσιουργήματα, «εύκολα, χωρίς κόπο», αλλά και δίχως αξία και νόημα. Σιγά σιγά, μιας και η εποχή ευνοεί ό,τι της μοιάζει, ο ευτελισμός έγινε καθεστώς. Οτιδήποτε δεν ανήκει σ’ αυτό το καθεστώς χλευάζεται, γελοιοποιείται ή επιδεικτικά αγνοείται. Κορωνίδα αυτού του νοσηρού οργανισμού, άνθρωποι με περγαμηνές τόσο σημαντικές ώστε να τους επιτρέπουν να γίνονται μικρόψυχοι και αλαζόνες, λες και οι δημιουργοί του δημοτικού τραγουδιού ήταν πανεπιστημιακοί ή λες και υπάρχει στο πανεπιστήμιο έδρα ποίησης. Στημένοι διαγωνισμοί, βραβεία χωρίς αντίκρισμα και κλειστό εκδοτικό κύκλωμα, συμπληρώνουν την λαίλαπα στην οποία έχει περιέλθει η σημερινή ποίηση.

Και η ιδιαίτερη πατρίδα μας, η Λευκάδα, αποτελεί μικρογραφία του ευρύτερου σάπιου ιστού. Τα ίδια πρόσωπα εδώ και δεκαετίες ανακυκλώνονται σε κάθε εκδήλωση πολιτισμού στο νησί, έχοντας μάλιστα και την αμέριστη υποστήριξη της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το τοπίο μυρίζει φορμόλη?. Οποιοδήποτε νέο, ζωντανό κύτταρο του τόπου, το οποίο αντιτίθεται στην παραδοχή της στατικής αυτής κατάστασης, είναι καταδικασμένο στην καλλιτεχνική μοναξιά του.

Την ίδια ώρα που το ανούσιο κυριαρχεί ο συμπατριώτης μας Γιάννης Φαλκώνης οργώνει την Ευρώπη με δικά του έξοδα για να πάρει σπάνιες συνεντεύξεις και να βρει μοναδικό υλικό για το ντοκιμαντέρ Άγγελος Σικελιανός.

Την ίδια ώρα ο λαογράφος Σπύρος Σκλαβενίτης ψάχνει αδίκως πόρους για να εκδώσει το σημαντικό έργο του: «Παραδοσιακοί χορευτές και οργανοπαίχτες της νήσου Λευκάδος»...

Την ίδια ώρα ο κύριος Νίκος Θάνος ή Μορίνας όπως είναι πιο γνωστός, παίρνει πίσω τα καράβια-μινιατούρες που χάρισε στο δήμο Λευκαδίων, γιατί ο δήμος τα πέταξε σε μια αποθήκη και παραλίγο να καταστραφούν από την υγρασία και την εγκατάλειψη...

Είναι πολλά τα παραδείγματα τα οποία μπορώ να φέρω και που καταφανέστατα δείχνεται η πνευματική απογύμνωση της σημερινής Λευκάδας. Ουδέποτε ένας δήμαρχος, ένας νομάρχης φώναξε αυτούς τους πραγματικούς εραστές της τέχνης στο γραφείο του ώστε να φτιάξουν μαζί ένα δημιουργικό πλάνο. Οι αναθέσεις γίνονται πάντα σ’ αυτούς που ήδη γνωρίζουμε. Νέο αίμα δεν υπάρχει. Μόνο το γκρίζο, το παλιό της σηψαιμίας.

Σταματάω εδώ! Αν φάνηκα εκτός θέματος είναι γιατί θεωρώ πως το θέμα δεν είναι η προβολή της μικρής πνευματικής δημιουργίας της μονάδας, αλλά το θέμα πρέπει πρωτίστως να είναι μια συνολική ποιοτική προσέγγιση του όρου πολιτισμός.
Όμως μιας και απόψε βρισκόμαστε εδώ με αφορμή το Καφέ Ρετρό, θα πω λίγα λόγια για το βιβλίο...

Κυρίαρχο θέμα στο Καφέ Ρετρό είναι ο χρόνος. Και η φθορά που ο χρόνος επιφέρει...

Κυρίαρχο θέμα είναι ο θάνατος. Ο θάνατος μιας εποχής κι ό,τι αυτή εμπερικλείει. Η βεβαιότητα πως κι η δική μας εποχή θα παρέλθει. Κι η αγωνία για το τι θα διασωθεί, για το τι αξίζει να διασωθεί και κατ’ επέκταση τι αξίζει να ζήσουμε. Έτσι κι αλλιώς, η ποίηση δεν είναι τίποτ’ άλλο απ’ τον τρόπο να μελετάμε τις στάχτες μας πριν ακόμα καούμε, όπως πολύ εύστοχα παρατήρησε ο ποιητής Γιάννης Κυριαζής.

Το Καφέ Ρετρό είναι το καφενείο των αναμνήσεων. Ένα ανύπαρκτο καφενείο που ζει μόνο μέσα στις μνήμες και στις παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Είναι ένα σάλπισμα ψυχών. Τώρα πια ούτε ίχνος από τις πνιάτες, τις πέτρινες κανάλες, τη φτερωτή, το αδράχτι που γύριζε τη ρόδα βόλτα... Τίποτε! Η χοάνη του χρόνου, αμείλικτη, κατάπιε έναν ολόκληρο κόσμο: χωριάτες, μουλάρια, σακιά, φορτώματα, το βουητό των νερόμυλων, πειράγματα, μαλώματα, προξενιά, αγάπες, κρυφούς έρωτες...

Αυτός ο ασπρόμαυρος κόσμος έχει να διδάξει πολλά την έγχρωμη εποχή μας.

Ο Νίκος Καζαντζάκης έγραψε πως η καρδιά του ανθρώπου είναι ένα κλειστό πηγάδι γεμάτο αίμα. Και γύρω της όλοι οι ίσκιοι των νεκρών που μέσα μας κουβαλάμε παλεύουν μεταξύ τους ποιος θα πιει το περισσότερο αίμα για να ζωντανέψει στην μνήμη μας και να τον θυμηθούμε. Το Καφέ Ρετρό είναι το αίμα που δικαιούνται αυτοί οι ίσκιοι.

Το Καφέ Ρετρό αναφέρεται στο παρελθόν. Ό,τι αναφέρεται στο παρελθόν προκαλεί συνήθως νοσταλγία Η νοσταλγία μπορεί να προκαλέσει λύπη, αν αναλογιστεί κανείς την απώλεια. Η απώλεια δύναται να προκαλέσει πόνο και θλίψη. Η ποίηση πολλές φορές μοιάζει με χειροβομβίδα. Αν τραβήξεις την περόνη, δηλαδή αν κατανοήσεις την λειτουργία της, μπορεί και να ανατιναχτεί στα χέρια σου. Άλλες φορές η ποίηση μοιάζει μ’ έναν λευκό επίδεσμο πάνω σε μια πληγή που αιμορραγεί. Ο επίδεσμος βάφεται κόκκινος. Το αίμα όμως σταματά να τρέχει κι η πληγή επουλώνεται. Η ποίηση δεν είναι η πληγή. Η ποίηση είναι ίαση. Μια ίαση που επιτυγχάνεται μέσα από ένα επίπονο ταξίδι».


Το ντοκυμαντέρ
H βραδιά έκλεισε με την προβολή ντοκιμαντέρ 24 λεπτών που γυρίστηκε ειδικά για το βιβλίο, σε μοντάζ - καλλιτεχνική επιμέλεια Νίκου Ζαμπέλη. Το ντοκιμαντέρ περιείχε σκηνές από παραδοσιακά καφενεία και την εξέλιξή τους σε σύγχρονα καφέ, συμβολίζοντας και το ίδιο το βιβλίο, που στις μέρες μας θεωρείται ρετρό αφού ο παραδοσιακός τρόπος γραφής αντικαταστάθηκε απ’ τον μοντέρνο ? «έτσι για να πάρεις μυρωδιά άλλων καιρών κι ύστερα να ξαναγυρίσεις, θέλεις δεν θέλεις, εκεί που ανήκεις». Περιελάμβανε ακόμα οπτικοποιημένα ποιήματα, ανθρώπους που μίλησαν για το βιβλίο (Ε. Φιώρου, Δ. Τσερές, Γ. Φαλκώνης κ.α.) σημειώματα της ποιήτριας Κικής Δημουλά και του λαογράφου Πανταζή Κοντομίχη. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το ντοκυμαντέρ κέρδισε την συμπάθεια και την αγάπη όσων παρευρέθησαν στην εκδήλωση.

Μια εκδήλωση που την παρακολούθησε πλήθος κόσμου, μεταξύ των οποίων και ο βουλευτής Λευκάδας Ξενοφώντας Βεργίνης, οι δήμαρχοι Λευκαδίων Βασίλης Φέτσης, Σφακιωτών Γιώργος Κούρτης, Καρυάς Σεβαστή Κωνσταντινίδη - Ρεκατσίνα και Απολλωνίων Γιώργος Λογοθέτης. Οι πολιτευτές Ν.Δ. Θοδωρής Σολδάτος και ΠΑΣΟΚ Νώντας Σκλαβενίτης. Επίσης, ο αντιπρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου του δήμου Λευκαδίων Βασίλης Θερμός και η έφορος τέχνης του Π.Κ. Άννα Νικοδήμου, οι Λευκάδιοι ζωγράφοι Σωτήρης Θεριανός και Χρήστος Σταύρακας, ο φωτογράφος Γιάννης Φαλκώνης, δημιουργία του οποίου είναι και οι φωτογραφίες που δημοσιεύονται. H π. πρόεδρος της ΝΟΔΕ Ελένη Κατωπόδη, ενώ απ’ την πλευρά της Εκκλησίας παρέστησαν ο πρωτοπρεσβύτερος Γεράσιμος Ζαμπέλης και ο π. Πανογιώργος Κτενάς».

ΗΛΙΑΣ Π. ΚΟΝΤΟΓΕΩΡΓΗΣ