ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΓΟΠΝ)

26/11/2015 07:47Views: 66

1360 11

Γράφει ο Γκαρτζώνης Ιωάννης

Γαστρεντερολόγος-Ηπατολόγος

Η Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος (ΓΟΠΝ) είναι ίσως η πιο κοινή νόσος του πεπτικού συστήματος. Η ΓΟΠΝ ορίζεται ως η κατάσταση που εκδηλώνεται όταν παλινδρομεί το περιεχόμενο του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου, προκαλώντας συμπτώματα ή/και επιπλοκές που επηρεάζουν την καλή υγεία του πάσχοντος.
Οι πιο συνήθεις εκδηλώσεις της ΓΟΠΝ είναι το αίσθημα «καούρας» και πόνου στο θώρακα, οι αναγωγές, (δηλαδή, η άνοδος όξινου περιεχομένου στο στόμα) και η δυσκολία στην κατάποση. Αυτά τα συμπτώματα επιδεινώνονται συνήθως με την κατανάλωση «ερεθιστικών» τροφών και ποτών, όπως το κρεμμύδι, η σάλτσα ντομάτας, η μέντα, ο καφές, τα ανθρακούχα αναψυκτικά και το αλκοόλ. Οι ουσίες αυτές χαλαρώνουν τον Κατώτερο Οισοφαγικό Σφιγκτήρα (ΚΟΣ), μια βαλβίδα στο κατώτερο τμήμα του οισοφάγου, η οποία αποτελεί ένα ισχυρό αντιπαλινδρομικό μηχανισμό. Συνήθως, στις περιπτώσεις χαλαρού ΚΟΣ συνυπάρχει διαφραγματοκήλη. Αυτό επιδεινώνει τα συμπτώματα της παλινδρόμησης.
Η διαφραγματοκήλη είναι μια κατάσταση, κατά την οποία μέρος του στομάχου εισέρχεται προς τα πάνω στο θώρακα, μέσω ενός «ανοίγματος» στο διάφραγμα. Το διάφραγμα είναι ένας μεγάλος θολωτός μυς, ο οποίος ξεχωρίζει τον θώρακα από την κοιλιά και έχει σημαντικό ρόλο στην αναπνοή μας.
Επίσης, σε κάποιες περιπτώσεις, η ΓΟΠΝ οφείλεται σε αυξημένο όγκο περιεχομένου, μεταγευματικά στο στομάχι και σε καθυστερημένη προώθηση του περιεχομένου του στομάχου στο λεπτό έντερο. Το τελευταίο, είτε οφείλεται σε άγνωστες αιτίες (ιδιοπαθής γαστροπάρεση), σε συνυπάρχοντα Σακχαρώδη Διαβήτη (διαβητική γαστροπάρεση), σε χειρουργικές επεμβάσεις στην κοιλιά, είτε σχετίζεται με κάποια φάρμακα.
Η ΓΟΠΝ όμως μπορεί να εμφανίσει και συμπτώματα που δε σχετίζονται με τον οισοφάγο, όπως, λαρυγγίτιδα, φαρυγγίτιδα, διαβρώσεις στα δόντια, άσθμα, χρόνια ιγμορίτιδα και μέση ωτίτιδα, λόγω παλινδρόμησης γαστροδωδεκαδακτυλικού περιεχομένου σε παρακείμενα όργανα.
Η κλασσική γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση μπορεί εύκολα να διαγνωσθεί με ένα λεπτομερές ιστορικό και να επιβεβαιωθεί με την πλήρη ανταπόκριση του ασθενούς στην φαρμακευτική αγωγή με αναστολείς αντλίας πρωτονίων -PPIs (εμπειρική θεραπεία) που θα του χορηγηθεί από το γαστρεντερολόγο του. Παρόλα αυτά σε 10%-40% των ασθενών η θεραπεία με PPIs αποτυγχάνει κι ο καύσος επιμένει. Τότε είναι πιθανό στη διερεύνηση να εντάξει ο γιατρός και διαγνωστικές δοκιμασίες, όπως η γαστροσκόπηση και η εμπέδηση με 24ωρη καταγραφή του pH του περιεχομένου που παλινδρομεί στον οισοφάγο (όξινο η αλκαλικό). Με τη γαστροσκόπηση είναι δυνατό να εκτιμηθεί και η βαρύτητα της οισοφαγίτιδας από την παλινδρόμηση. Η οισοφαγίτιδα είναι φλεγμονή του κατώτερου τμήματος του οισοφάγου και προκαλείται, στην περίπτωση αυτή, από το παλινδρομούν περιεχόμενο.
Επιπλοκές της ΓΟΠΝ αποτελούν η οισοφαγίτιδα, στενώσεις του οισοφάγου, ο καρκίνος του κατώτερου οισοφάγου και ο οισοφάγος Barrett (προδιαθεσικός παράγοντας για τον καρκίνο του οισοφάγου).
Στόχος της θεραπείας στη ΓΟΠΝ είναι να υφεθούν τα συμπτώματα και να υποχωρήσει η οισοφαγίτιδα και οι υπόλοιπες επιπλοκές. Αυτό επιτυγχάνεται τόσο με την αντίστοιχη φαρμακευτική αγωγή με αναστολείς αντλίας πρωτονίων (PPIs) όσο, κυρίως, με την τροποποίηση των καθημερινών διαιτητικών συνηθειών. Δηλαδή:
• Αποφεύγουμε να ξαπλώσουμε για 2-3 ώρες μετά το γεύμα.
• Προτιμούμε μικρά και τακτικά γεύματα, όσο γίνεται λιγότερο λιπαρά.
• Δοκιμάζουμε να σηκώσουμε το προσκέφαλο στο κρεβάτι κατά 15-20 εκ.
• Αποφεύγουμε «ερεθιστικές» ουσίες όπως , κρεμμύδι, σκόρδο, μπαχαρικά, κόκκινες σάλτσες, μέντα, σιροπιαστά γλυκά, τηγανητά, σοκολάτα, αλκοόλ (ειδικά το κόκκινο κρασί), ξύδι.
• Αποφεύγουμε ή μειώνουμε το κάπνισμα.
• Επιχειρούμε να μειώσουμε το βάρος μας.
Στην περίπτωση που δεν υπάρχει βελτίωση των συμπτωμάτων με την αλλαγή των ανωτέρω συνηθειών και τη συστηματική φαρμακευτική αγωγή, αλλά επίσης ο ασθενής δυσκολεύεται να συμμορφωθεί στη μακροχρόνια θεραπεία, ειδικά επί διαφραγματοκήλης ή επί εμφάνισης επιπλοκών της παλινδρόμησης (πχ οισοφαγίτιδα), είναι δυνατή η αντιμετώπιση της ΓΟΠΝ με πιο επεμβατικές μεθόδους. Σ’ αυτές ανήκουν η χειρουργική αντιμετώπιση (θολοπλαστική κατά Nissen) αλλά και η πιο πρόσφατη, ενδοσκοπική αντιπαλινδρομική θεραπεία (Εsophyx), η οποία πραγματοποιείται σε εξειδικευμένα γαστρεντερολογικά κέντρα.