ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΑΖΥΓΙΟ

01/08/2014 10:43Views: 39

σελ 13 1295

Της Μανουσίας Κυπραίου, Κοινωνιολόγος – Ψυχολόγος

 

 

Το διαζύγιο, όσο λυτρωτικό και αν φαίνεται για τις διαταραγμένες σχέσεις ενός ζευγαριού, φαντάζει ως κακός δαίμονας στα μάτια ενός παιδιού. Η διαφοροποίηση ότι δεν θα ζουν πλέον μαζί και με τους δύο γονείς φαίνεται να δημιουργεί συναισθηματικό έλλειμμα και ψυχοσωματικές διαταραχές σε πολλά παιδιά που τα ακολουθούν και στην ενήλικη ζωή τους.
Αναμφισβήτητα, τα παιδιά δεν επιθυμούν το διαζύγιο των γονιών τους, ακόμα και αν έχουν βιώσει άσχημες καταστάσεις, δεν μπορούν εύκολα να το αποδεχτούν. Τι επιπτώσεις έχει ένα διαζύγιο στο
παιδί; Πως αντιδρούν τα παιδιά; Τι μπορούμε να κάνουν οι γονείς για να νιώσουν τα παιδιά ασφάλεια;
ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ
Τα πρώτα συναισθήματα των παιδιών στην ιδέα του διαζυγίου είναι η άρνηση. Πολλά παιδιά αρνούνται το γεγονός ότι «ο μπαμπάς και η μαμά δεν θα είναι ξανά μαζί» ή πιστεύουν ότι θα είναι πάλι μαζί. Επίσης, μερικά παιδιά βιώνουν το φόβο της εγκατάλειψης, αισθάνονται ότι τώρα που οι γονείς τους χωρίζουν δεν θα έχουν κανέναν να τα φροντίζει και να τα νοιάζεται. Ο θυμός και η επιθετικότητα κυρίως προς τους γονείς είναι ένα άλλο συναίσθημα που νιώθουν, στο άκουσμα για το χωρισμό. Επίσης, η υπερκινητικότητα, το κλάμα, η κούραση, η χαμηλές επιδόσεις στο σχολείο και η απόσυρση είναι δείγματα συναισθήματος λύπης που νιώθουν τα παιδιά. Συχνά αισθάνονται ότι φταίνε αυτά για τις συγκρούσεις των γονιών τους και νιώθουν ενοχή διότι πιστεύουν ότι ο χωρισμός των γονιών τους οφείλονται σε δικά τους λάθη π.χ. «δεν ήμουν καλό παιδί», «εγώ στεναχωρούσα τη μαμά». Συχνό φαινόμενο αντίδρασης στο άκουσμα του διαζυγίου είναι επίσης η παλιδρόμηση, καθώς τα παιδιά επιστρέφουν σε προηγούμενο στάδιο λειτουργικότητας π.χ. ζητάνε κάποιο αγαπημένο αντικείμενο για να κοιμηθούν.
ΤΟ ΔΙΑΖΥΓΙΟ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ
Όταν η ρήξη των γονιών θυμίζει εμπόλεμη ζώνη, τότε τα παιδιά ως «άμαχοι» γίνονται οι παράπλευρες απώλειες του διαζυγίου. Έτσι συχνά οδηγούνται στην απώλεια της παιδικής τους αθωότητας, λόγω της εμπλοκής τους στα θέματα των γονέων τους. Από την πλευρά του παιδιού, το διαζύγιο των γονιών τους θεωρείται μια μορφή πένθους, διότι το παιδί καλείται να αντιμετωπίσει την απώλεια της οικογένειάς του. Αυτή η απώλεια της ολοκληρωμένης οικογένειας, με την απομάκρυνση του ενός γονέα, συνοδεύεται από πολλά επώδυνα συναισθήματα για το παιδί.. Τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας (2,5 – 6 ετών) αρχικά αντιδρούν με δάκρυα, άγχος, θυμό, διαταραχές ύπνου, αυξημένη προσκόλληση στον ένα γονέα ή στάδια έντονης σιωπής. Συχνά οδηγούνται σε λανθασμένες ερμηνείες για τις αιτίες του διαζυγίου, λόγω του ότι γνωστικά δεν μπορούν να κατανοήσουν τι συμβαίνει και θεωρούν υπεύθυνοτον εαυτό τους. Για τα παιδιά σχολικής ηλικίας (7-11 ετών), κάποιες από τις πιο συνήθεις αντιδράσεις είναι το άγχος, η ευερεθιστότητα, η θλίψη, ο έντονος θυμός ιδιαίτερα για το γονέα που «φεύγει», η αδυναμία συγκέντρωσης, η παραμέληση των μαθημάτων τους, με μεγαλύτερη διάρκεια των συμπτωμάτων στα αγόρια. Συχνά, προκειμένου να τραβήξουν την προσοχή των γονιών μπορεί να καταφύγουν σε προπαραβατικές συμπεριφορές (κλοπές, ψέματα). Οι έφηβοι είναι πιθανόν να δεχτούν το διαζύγιο πιο ήπια ιδιαίτερα αν προϋπήρχαν τραυματικές εμπειρίες από την σχέση των γονιών του. Ωστόσο, η πιο συνήθης αντίδραση είναι η αποστασιωποίηση και η απόσυρση από την οικογενειακή ζωή, προσκόλληση σε φίλους, ενώ συχνά παρουσιάζουν ψυχοσωματικά προβλήματα όπως καταθλιπτικά συμπτώματα, διαταραχές πρόσληψης τροφής, αντικοινωνική ή βίαιη συμπεριφορά.
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΖΥΓΙΟΥ
Κάθε παιδί αντιδρά διαφορετικά σε ένα διαζύγιο και αυτό εξαρτάται από την προσωπικότητά του, την ιδιοσυγκρασία του, από την ηλικία του, την σχέση που είχε με τον γονιό που θα φύγει κ.ά. Η ανακοίνωση του διαζυγίου καλό είναι να γίνει 1-2 εβδομάδες πριν από την αποχώρηση του ενός γονιού από το σπίτι στα παιδιά προσχολικής ηλικίας, κάποιες εβδομάδες νωρίτερα στα παιδιά σχολικής ηλικίας, ενώ οι έφηβοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο, περίπου 1-2 μήνες για να μην δημιουργηθούν προβλήματα στην φυσιολογική ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη. Επιπλέον, επειδή πολλά παιδιά ξεσπούν σε κλάματα, είναι σκόπιμο σε αυτές τις αντιδράσεις να έχουν και τους δύο γονείς για να τα αγκαλιάσουν. Οι γονείς θα πρέπει να έχουν μια κοινή προσέγγιση, καθώς δεν πρέπει τα παιδιά να πάρουν διαφορετικά μηνύματα, γιατί αυτό θα εντείνει την ανασφάλειά τους. Επίσης, είναι σημαντικό οι γονείς πριν ανακοινώσουν στα παιδιά την απόφαση για το διαζύγιο, να είναι καλά προετοιμασμένοι να απαντήσουν σε ερωτήματα που συνήθως έχουν τα παιδιά, όπως: «Γιατί χωρίζετε;», «Ποιος φταίει;», «Μήπως χωρίζετε για μένα;», «Πού θα μείνει ο μπαμπάς;».
Συμβουλές στους γονείς:
Είναι σημαντικό το παιδί να καταλάβει ότι δεν πρόκειται να στερηθεί την ουσιαστική αγάπη από καμία πλευρά
• Το παιδί πρέπει να πιστεί και από τους δυο ότι δεν ευθύνεται αυτό για τον χωρισμό.
• Δεν πρέπει να κρύψετε την αλήθεια από το παιδί αλλά να ανακοινώστε μαζί την απόφασή σας να χωρίσετε, ενθαρρύνοντας το παιδί να εκφράσει τα συναισθήματά του
• Διαβεβαιώστε για τα συναισθήματα αγάπης που νιώθετε και ότι θα είστε και οι δυο «γονείς τους για πάντα»
• Κρατήστε τους ίδιους κανόνες και στα δύο νέα σπίτια, το παιδί χρειάζεται να μάθει να έχει όρια και από τους δύο γονείς.
• Αποφύγετε να γίνεστε πιο ελαστικοί γιατί έχει αρνητικές συνέπειες στο παιδί και δε το βοηθάει να φτιάξει ένα υγιές σύστημα αρχών και αξιών όσο μεγαλώνει.
• Μην προσπαθείτε με δώρα να αναπληρώσετε την αγάπη ή να μειώσουν το αίσθημα ενοχής για το διαζύγιο, είναι προτιμότερο να αφιερώνετε χρόνο στο παιδί πχ. μια αγκαλιά ή μια κοινή δραστη-
ριότητα.
• Δώστε στο παιδί να καταλάβει ότι και οι δύο το αγαπάτε και το νοιάζεστε πραγματικά και θα είστε οι συνοδοιπόροι στη ζωή του.