Το σύνδρομο της ολοκληρωτικής εξάντλησης

15/01/2016 09:36Views: 58

1368 11

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΟΥΧΟΥΡΤΗΣ ΦΩΤΗΣ M.D ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

 

Νιώθετε εξαντλημένοι;  Δεν μπορείτε να κουνήσετε ούτε το μικρό σας δαχτυλάκι; Οι εξετάσεις που κάνατε δείχνουν καλές, αλλά εσείς συνεχίζετε να νιώθετε «καμένοι»;  Να νιώθετε ότι έχετε κάψει όλα τα αποθέματα ενέργειας του οργανισμού σας;

 Το «σύνδρομο ολοκληρωτικής εξάντλησης», το περίφημο BURNOUΤ, είναι η γρήγορη κατανάλωση των ενεργειακών ψυχοσωματικών αποθεμάτων και η μείωση των επαγγελματικών επιδόσεων. Τα συμπτώματα των ασθενών περιγράφονται ως αντίστοιχα με εκείνα του έντονου άγχους, μαζί με ομόλογα σωματικά. Είναι βιολογική διαταραχή. Δεν πρόκειται για τη συνήθη « σωματοποίηση του άγχους ».

Αποτελεί μακρόχρονη αντίδραση στο εργασιακό στρες. Δηλαδή, οφείλεται στις αρνητικές συνέπειες του χρόνιου επαγγελματικού στρες στην υγεία, σε συνδυασμό, βέβαια, με ποικίλους κατά περίπτωση ψυχοκοινωνικούς παράγοντες.

Το Σύνδρομο έχει περιγραφτεί με τις εξής τρείς συνυπάρχουσες διαστάσεις :

Α. Διαφόρου βαθμού

Πνευματική, Συναισθηματική και Σωματική Εξάντληση

Β. Κοινωνική Οπισθοχώρηση ( αποπροσωποίηση και απομόνωση )

Γ. Αναποτελεσματικότητα.

 

Στην εποχή μας, με τον ιδιαίτερα γρήγορο και στρεσσογόνο ρυθμό ζωής, φθάνουν όλο και περισσότερο πιο νέοι άνθρωποι στα όρια της σωματικής και ψυχικής τους αντοχής. Αυτό αποδίδεται στη σημαντική διαφορά μεταξύ των προσδοκιών για προοπτικές ανόδου και επαγγελματική επιτυχία σε σχέση με τη μη ικανοποιητική πραγματικότητα που βιώνουν. Όταν, βέβαια, το όριο της δυνατότητας προσαρμογής τους ξεπεραστεί, τότε το παρατεταμένο στρες προκαλεί ποικίλα σοβαρά συμπτώματα. Τα τελευταία χρόνια το φαινόμενο της απόλυτης σωματικής και ψυχικής εξάντλησης έχει διογκωθεί.

Πρόκειται για σύνθετη παθολογική κατάσταση, καθόσον δεν χαρακτηρίζεται μόνο από τους αντικειμενικούς και υποκειμενικούς παράγοντες που συνθέτουν το στρες, αλλά εξαρτάται και από ποικίλες κοινωνικές, πολιτισμικές και μορφωτικές μεταβλητές, οι οποίες δρουν καταλυτικά και συντελούν στο πέρασμα από το στρες στο Burn-out.

Ο πάσχων βιώνει απογοήτευση λόγω της προσωπικής κατάστασης αδυναμίας. Παρουσιάζει ψυχολογική άμβλυνση. Η μείωση της ικανότητας συγκέντρωσης, η υποτονία και η αφαίρεση προκαλούν οπισθοχώρηση. Η χαρακτηριστική μείωση της απόδοσης της νοητικής ικανότητας έχει ως επακόλουθο οι επαγγελματικές και οι ιδιωτικές καθημερινές υποχρεώσεις να βιώνονται σταδιακά ως όλο και πιο δύσκολη υπόθεση. Οι συνήθεις εργασιακές, οικογενειακές και κοινωνικές δραστηριότητες γίνονται κουραστικές. Έτσι οδηγείται σε αδιέξοδο και απαισιοδοξία. Το μειωμένο αίσθημα προσωπικής επίτευξης οδηγεί στη δυσαρέσκεια και τη δυστυχία. Τα έντονα συναισθήματά του δεν εκδηλώνονται, καθόσον ο πάσχων παρουσιάζει συναισθηματική απομάκρυνση, αδιαφορία, προκλητική ή προσβλητική συμπεριφορά, αλλά και διογκωμένο κυνισμό .

Η μείωση των επαγγελματικών επιδόσεων αντικατοπτρίζει την καταθλιπτική διάθεση και τη χαμηλή αυτοεκτίμηση, που αποτελούν χαρακτηριστικές εκφάνσεις της επιβαρυμένης ψυχολογικής κατάστασης του ασθενή. Η αναποτελεσματικότητα είναι το προϊόν της αυτουποτίμησης, της αποπροσωποίησης και της κατάθλιψης.

Τελικά εμφανίζεται κάποια στιγμή επίσημα ως Ολοκληρωτική Εξάντληση και ο πάσχων αδυνατεί να εργασθεί έστω και εν μέρει.

Μπορεί ταυτόχρονα με το Σύνδρομο να παρουσιάζονται :

  • ενοχές, τύψεις,
  • ανορεξία ή υπερφαγία,
  • καταχρήσεις αλκόλ, καπνού κ.τ.ό.,
  • διαταραχές του ύπνου και πρωινή κόπωση,
  • μυοσκελετικοί πόνοι, κεφαλαλγίες,
  • γαστρεντερικά προβλήματα,
  • αυξημένη τάση για λοιμώξεις,
  • ψυχοσωματικές ασθένειες ( αλλεργικό άσθμα, αλλεργικές δερματίτιδες, νευροδερματίτιδες, ρευματικά νοσήματα κλπ ).

 

Το εν λόγω Σύνδρομο ενίοτε συνδυάζεται με :

  • Τα λεγόμενα «Τικς»
  • Κρίσεις Πανικού,
  • Ινομυαλγία,
  • Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης,
  • Μεταβολικό Σύνδρομο
  • ή άλλα νοσήματα.

Έχει αποδειχθεί ότι περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν σύνδρομο burnout έχουν άτομα με αυξημένη ανάγκη για άσκηση ελέγχου στην εργασία τους, ανάγκη για αυτοεπιβεβαίωση, ευθιξία, ευερεθιστότητα, κυριαρχικότητα, ανταγωνιστικότητα, ανυπομονησία, ασύμμετρες φιλοδοξίες .

Επιβαρυντικοί και Εκλυτικοί παράγοντες του Συνδρόμου είναι :

  • η μειωμένη κοινωνική αναγνώριση της εργασίας,
  • οι χαμηλές οικονομικές απολαβές,
  • ο αυξημένος φόρτος εργασίας,
  • ο υπερβολικός αριθμός ωρών εβδομαδιαίας εργασίας,
  • η έλλειψη υποστήριξης από συναδέλφους και προϊσταμένους,
  • ορισμένες διαταραχές της προσωπικότητας,
  • η ελλιπής οικογενειακή συνοχή και
  • η κληρονομικότητα.

 

 

 

ΠΡΟΛΗΨΗ – ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Είναι πολύ σημαντικό να βρεθούν οι κατάλληλες στρατηγικές να βγει ο εργαζόμενος από το φαύλο κύκλο του στρες.

  • Ψυχοθεραπεία ( ειδικά στην αρχή της θεραπείας, όταν η κατάσταση ισχύει από μακρού )
  • Φάρμακα ( Αγχολυτικά, Αντικαταθλιπτικά )
  • Εναλλακτική αντιμετώπιση:

Αποτελεσματικός συνδυασμός φυσικών ουσιών, ιχνοστοιχείων, μετάλλων, ενζύμων, αμινοξέων, βιταμινών και άλλων θεραπευτικών που επηρεάζουν ευμενώς τη νοητική, τη συναισθηματική και τη σωματική απόδοση του ανθρώπινου οργανισμού.

 

Οι αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες και οι συνθήκες αποκλεισμού διαφόρων κοινωνικών ομάδων εντείνουν όλο και περισσότερο την ανάγκη για παρεμβάσεις κοινωνικής και υγειονομικής υποστήριξης και περίθαλψης.

Ταυτόχρονα, η οικονομική ύφεση συντελεί στον περιορισμό των αναγκαίων πόρων για τον προγραμματισμό και την υλοποίηση κατάλληλων κοινωνικών και υγειονομικών προγραμμάτων.

Οι αντιξοότητες αυτές, ενισχυμένες από τους σύγχρονους στρεσσογόνους εργασιακούς παράγοντες και πλαισιωμένες από τη διάχυτη αίσθηση αδιέξοδου, προκαλούν κατά συνέπεια την υποτίμηση του εργασιακού καθήκοντος, που συμβάλουν καθοριστικά στην εκδήλωση του συνδρόμου Burn-out.